View Colofon

Hommeldal, of wat er is gebeurd in Strmičnik in de looptijd van een weekpasje

Translated from SL to NL by Staša Pavlović
Written in SL by Agata Tomažič

Dag 0

Zijn vingers gleden weer bijna als vanzelf naar zijn mobieltje, dat naast zijn soepbord lag. Dat wil niet zeggen dat hij iets ontzettends spannends had verwacht, hij deed het meer uit gewoonte… Telkens als hij thuis op bezoek kwam had hij de datingapp liever uitgezet. En hij wist nog steeds niet zeker of hij dat voor zichzelf en voor zijn familie deed – hij wou ze niet in verlegenheid brengen – of dat hij zichzelf zo beschermde voor het tweedehands ongemak: hij kon het idee niet verdragen de zielige pseudoniemen en triestige, halfwazige foto’s van zijn mededorpelingen te zien, de mensen die hun vlekkeloze imago’s als liefdevolle echtgenoten en liefhebbende vaders koesterden, terwijl zij dat niet waren. Ja, de schone schijn was in Strmičnik zeer belangrijk.
    ‘Hou op, leg die telefoon toch weg!’ het was een gil, die als een zweepslag over zijn hand striemde, zo donderend weerklonk die in de met hout gelambriseerde keuken. ‘Het is echt niet gepast, zo onder het eten op je telefoon te kijken! Je moeder heeft zo lekker gekookt, maar voor jou maakt dat helemaal niets uit! En we hebben zo weinig de kans om samen te eten.’ 
    Hij boog zijn hoofd voorover en nam de gebogen, neerslachtige houding aan van een hond die van zijn baasje een standje krijgt als die hem betrapt op iets wat niet mag. Het is niet duidelijk of de hond echt spijt heeft of dat hij door de jaren gewoon heeft geleerd dat beeld van een slecht geweten te creëren, om zo zijn baasje tevreden te stellen. Na meer dan twintig jaar wist Jan heel goed wat zijn oma boos of blij maakt. Hij wist ook dat het lijstje met dingen die haar boos maakten langer was dan die met de dingen die zij graag zag en die haar ogen deden sprankelen. Vera was niet zo’n lieve grootmoeder die haar kleinkinderen verwent met ijsjes en uitstapjes naar een dierentuin zelfs als de ouders dat niet willen omdat hun kinderen onbeleefd zijn geweest en dat niet hebben verdiend. Ze zijn toch grootmoeders en ze hebben hun eigen kinderen al opgevoed, kleinkinderen zijn er vooral om ze te verwennen, toch?
    Maar Vera was niet zo. Zelfs als Jan zich voorbeeldig gedroeg – en dat deed hij meestal wel – en als hij met een uitstekend rapport naar huis kwam – wat in bijna al zijn eerste twaalf schooljaren het geval was – kreeg hij geen bemoedigende woorden van haar, en al zeker geen tedere aanraking. En al helemaal geen bankbiljet of een bundeltje bankbiljetten zoals Jans klasgenoten van hun grootouders kregen, die op school heel wat slechtere cijfers kregen. Zowel ouders als grootouders gaven hun voor hun eindrapporten, ook al waren die niet geweldig, dure mountainbikes of een kostbare skiuitrusting, of anders gaven ze hun veel geld om het zelf uit te kiezen en te kopen. Jan leerde skiën op oude ski’s, fietste op de oude fiets van zijn vader, die zelf niet meer kon fietsen, zelfs zijn kleren en schoenen waren vaak al afgedragen, ook al had hij geen oudere broers of zussen. Totdat een klasgenoot, van wie hij vaak geld voor de lunch leende, hem kortaf zei dat hij hem niets meer ging geven en dat hij genoeg had van zijn gierigheid, omdat hij van zijn moeder hoorde dat ze meer dan genoeg geld hadden, wist Jan zelf niet dat ze echt zo vermogend waren. Zelfs volgens de schaal die buiten Strmičnik gold, zelfs in de nabije stad, waarvan bewoners graag hun vakanties bij hen kwamen doorbrengen, zouden ze rijk genoemd kunnen worden. Hun hotel was niet groot of bepaald luxueus, wat sommige andere in het dorp wel waren, het had vijftien kamers, maar was wel het oudste en het mooiste, en kon bogen op een lange familietraditie. Die beide elementen, traditie en het feit dat het onder de categorie ‘gezinshotel’ viel, werden in de loop van de jaren steeds meer gewaardeerd en zorgden voor een volle bezetting, niet alleen tijdens het winterseizoen, maar ook steeds meer in de zomer.
    De meeste toeristen trappen in een val door te denken dat het etiket ‘gezinshotel’ speciale warmte en liefde garandeert – iets wat alleen binnen een gezin kan ontstaan (wat natuurlijk ook een val en een vorm van misleiding is). Hotel Flajs werd fatsoenlijk beheerd, was proper en de gasten voelden zich er goed en kwamen graag terug – alleen dat kwam niet doordat het familie-eigendom was, maar eerder doordat binnen dit gezien zo weinig warmte, liefde en menselijkheid te vinden waren. De belangrijkste en enige reden dat het hotel zo succesvol was, was Vera. Vera, van wie de lippen zich nooit in een glimlach hadden geplooid, die eerder een strakke, rechte lijn bleven, die aan de gleuf van een spaarpot deden denken. Alsof de oude vrouw bang was om met uitademde lucht door de opening van haar mond ook iets anders waardevols los te laten, iets wat ze beter voor zichzelf had gehouden om te gebruiken of te verzilveren.
    Zo was zij altijd geweest, al sinds het eerste moment dat Jan zich haar kon herinneren, en met de jaren werd dat alleen maar erger. Hij keek hoe ze met een bazig, minachtend gezicht aan tafel zat en hem een kille, verachtelijke blik toewierp. Haar teint was als was en ondanks haar hoge leeftijd had zij nauwelijks rimpels – alsof haar eeuwige rothumeur haar voor veroudering had behoed. Haar grijze haar werd dunner en haar oren hingen omlaag: de gouden oorbellen die zij voor haar tiende verjaardag van haar vader had gekregen en ze sindsdien nooit uit had gedaan, hadden de gaatjes in haar oren onfatsoenlijk wijder gemaakt. Ze schommelden als de borsten van de oudjes in Afrika, die je schrik aanjagen en een elementaire vrees inboezemen voor de dood, de ouderdom en het trage verval van het lichaam. Jan kon de aanblik van haar oren niet verdragen. Telkens als hij naar huis kwam en ze hem om een knuffel vroeg, deed hij vol afschuw zijn ogen dicht om die wiebelende stukjes vlees niet te hoeven zien. Toen hij aan zijn studie kunstgeschiedenis begon en hij bekend raakte met verschillende kunststromingen, wist hij plots op wie zij leek: op een van de matrones die Rembrandt in opdracht schilderde naast hun echtgenoten, bezitterige koopmannen uit Den Haag of Delft met een sluwe blik. Alleen een wit hoedje en een zwarte trui met een witte kraag ontbraken nog, en anders had het geleken of Vera was vanuit een doek van een van de meesters van noordelijke renaissance gestapt. Zonder een echtgenoot, uiteraard, want die was al lang dood, maar Vera was sindsdien, om zijn herinnering te eren, altijd in het zwart gekleed.
    ‘Ja, oma,’ zei Jan. ‘Het spijt me,’ voegde hij nog toe en keek naar zijn moeder, een kleine vrouw, van wie het gezicht in tegenstelling tot Vera’s strakke en glanzende huid somber en vermoeid leek.
    Het geluid van hinnikende paarden. Het kwam door de terrasdeur die openstond. Buiten washet  al redelijk warm en het was een zonnige dag, de stralen van de vroege lentezon hadden tijdens het middagmaal al vrijmoedig de dikke laag sneeuw op het muurtje om het terras laten smelten. Het plasje op de grond werd groter en groter, ’s nachts, als het kwik weer onder nul daalde, bevroor het weer, maar het was toch duidelijk dat de winter bijna voorbij was. Dit was eigenlijk het beste moment om te gaan skiën, de sneeuw op de pistes was nog steeds vast, terwijl de skiërs zich ’s middags in de zon uitstrekten. Net daardoor waren de prijzen in het hotel in het voorjaar het hoogst.
    Het hinniken kwam steeds dichterbij.
    ‘Verdomde paardenfokker,’ snoof Vera minachtend, ‘ik kan niet geloven dat hij nog steeds met zijn paard rondloopt. Wie denkt hij dat hij is? Denkt hij dat hij een van de partizanen is, die na het einde van de oorlog naar Ljubljana kwamen, zodat de straten vol met paardenstront lagen en het overal stonk? De appel valt niet ver van de boom,’ grijnsde ze en ze legde haar bestek opzij, alsof ze door het geluid van het paard geen trek meer had.
    Door de deur keek een behaard hoofd naar binnen. Een soort Grizzly Adams, alleen waren zijn haren en zijn baard een stuk grijzer. Hij was buiten adem, hapte naar lucht en leunde met een arm op het raamkozijn. Hij opende zijn mond om iets te zeggen toen...
    ‘Kunt u niet aanbellen en gewoon binnenkomen als normale, beschaafde mensen dat doen?’ schold Vera hem uit. ‘En als uw paard zijn behoefte in mijn tuin doet, gaat u zijn stront oprapen en meenemen!’
    ‘Ze… ze hebben… een auto gevonden!’ begon het hoofd met ongekamde manen aarzelend. ‘De auto die Miran tijdens de herfst onder de sneeuw had begraven! En waarvoor hij een beloning had uitgeloofd. Nu hebben de skiërs hem gevonden, in de Hommeldal.’
    ‘Stojan, alstublieft, waarom denkt u dat dit ons interesseert? Ziet u dan niet dat we net aan tafel zitten? Zelfs een hond wordt graag met rust gelaten als hij eet! U stoort ons!’
    ‘In de auto… hebben ze… Roman gevonden!’
    Het gerinkel waarmee de lepel uit haar hand viel, trok ongewild de aandacht van degene die tijdens de maaltijd geen stom woord had gezegd. Zij was tenminste één keer vermeld als een goede kokkin die lekkere noedelsoep met rundvlees kon maken. Straks zouden haar familieleden ook de heerlijke gebraden aardappelen en varkenshaasjes mogen proeven die ze met haar vlijtige handen had bereid. Zouden ze die kans echt krijgen? Vlasta’s handen beefden zo hevig dat ze zelfs de lepel niet meer kon vasthouden, laat staan dat ze de pan met aardappelen van het fornuis of de braadpan met vlees uit de oven kon pakken. Jan werd overvallen door het onprettige gevoel dat zijn verblijf in zijn geboortedorp, dat was gepland als een lang skiweekend, onverwacht langer zou worden. Hij voelde zich alsof het einde van zijn zijden sjaal, die hij schijnbaar losjes, maar in werkelijkheid op een zorgvuldig nonchalante manier rond zijn hals had gewikkeld, ergens in een tandrad van een machine vast kwam zitten. En die trok en trok, zo sterk en hardnekkig dat hij niets anders kon dan zijn hoofd er steeds dichterbij te houden, anders had de sjaal zich onder zijn hals aangespannen en zou hij net zo tragisch eindigen als Isadora Duncan. Hij had het gevoel dat er iets in gang was gezet dat niet meer zomaar was te stoppen. Hij kon niet meer doen alsof hij wat net gezegd werd niet gehoord had. En ook niet wat er nog gezegd zou worden.
    ‘Hij is dood, met een bebloed hoofd, meer heb ik niet gezien, ik ben meteen naar hier gekomen...’
    Vlasta duwde het bord met zo’n kracht weg dat de soep op het geruite, geplastificeerde tafelkleed plonsde, en dat met zo’n afkeer alsof ze in haar boord niets minder dan het afgehakte, bebloede hoofd van Johannes de Doper gezien had. Daarna stond ze op en rende de keuken uit, langs de receptie en naar de deur waarop ‘Toiletten’ stond. Bij de receptie gooide ze in haar roekeloze haast bijna twee gasten in volle skiuitrusting omver. Gelukkig waren ze zo in hun gesprek verdiept dat ze de langsrennende, gekke vrouw niet hebben opgemerkt.
    ‘Ja, maar als we nu meteen beslissen om een pas voor een week te nemen, moeten we echt zeker zijn, dat het zeven dagen mooi weer blijft,’ zei de man.
    ‘Dat zal het ook zijn. Dat zei ik toch, de vooruitzichten voor deze week zijn schitterend,’ zei de vrouw, in een roze winterjas met een witte bontkraag. Ze hield haar mobieltje voor zijn ogen. ‘Kijk, de hele week zon,’ zei ze met een soort triomf in haar stem, alsof zij zelf de vurige bol langs de hemel liet trekken en zelf de weerkaart voor het hele skigebied had getekend.
    ‘Oké, toe dan. Laten we zeggen dat ik je geloof,’ zei hij.
    ‘Je hebt ook geen andere keuze. Ik heb altijd gelijk,’ zei zij en net toen zijn hand in haar richting bewoog om haar een klap te geven – al was het maar voor de grap – voegde ze nog toe: ‘We gaan niet alleen geld besparen, omdat een weekpasje goedkoper is dan een ticket voor één dag, we gaan ook tijd besparen, omdat we niet elke ochtend voor de ingang van de piste in de rij hoeven te staan. Om over de korting op het drie-uursticket van vandaag nog maar te zwijgen!’
    Hij keek haar bewonderend aan en schudde met zijn hoofd, alsof hij niet kon geloven wat een schat – een zuinige en vindingrijke echtgenote – hem door het lot was geschonken. Zij draaide zich op haar hielen naar de receptie toe en dat precies op het moment dat de deur van de wc openzwaaide en er een vrouw tussen verscheen met een krijtwit gezicht dat er door het contrast met haar zwarte krulhaar nog ongezonder uitzag. 
    ‘Goeiedag, mogen we de sleutels krijgen van de kamer die we hebben gereserveerd, alstublieft?’ zei de vrouw in haar volledige skiuitrusting. ‘En snel graag, we hebben haast!’
    Vlasta knikte zwijgend, ging achter de balie staan, legde haar hand op de computermuis en staarde naar het computerscherm. Voor een moment dacht ze dat ze weer misselijk werd en dat ze de gal uit haar maag rechtstreeks zou uitspuwen op de balie en de ringmappen eronder of zelfs in een boog terecht zou laten komen op de gasten die op de balie leunden en haar vragend aankeken. Ze herhaalde tegen zichzelf dat er niets meer was om uit te spuwen, dat ze niets meer in haar maag had, dat ze niet misselijk was, dat er niets ergs was gebeurd… Daarna strekte zij haar arm achteruit en pakte blindelings de sleutels. Wel, niet blindelings – ze haalde ze uit de enige lade die nog vol zat.
    ‘Alstublieft, welkom in hotel Flajs. Een fijn verblijf gewenst!’ zei Vlasta en liet zich op haar stoel zakken, zo wit als het poeder op het gezicht van een clown. Toen er een traan over haar wang gleed, leek ze daar nog meer op.
    ‘Vlaaastaa! Je hebt nog eten staan,’ galmde Vera’s stem vanuit de keuken. ‘De soep wordt koud! En we gaan de aardappelen en het gebraad niet weggooien.’

More by Staša Pavlović

Paarden en demonen

Ik herinner me gisteren nog als de dag van gisteren. In Brussel nam ik de trein – twee treinen eigenlijk, want ik moest overstappen – naar Den Haag, en dat alleen om één enkel schilderij te zien.     Ik werd bezeten door een demon van obsessief verlangen, er was geen keuze, dus ik moest gewoon gaan.     Maar mijn reis verliep helemaal niet zoals ik verwacht had – een mooie, ontspannen reis naar Nederland – en dat besefte ik zodra ik het hotel uit liep, waarmee ik ook alles en iedereen achter me liet.     Op station Brussel-Noord stapte ik bijna op de verkeerde trein, omdat ik naar de vertrekti...
Translated from SL to NL by Staša Pavlović
Written in SL by Mirt Komel

Dagboek

21 augustus  Mijn naam is Erik Tlomm en dit is mijn dagboek. Het schrijven is me aanbevolen door mijn psychiater, blijkbaar om het herstel te bevorderen. Maar tot wie moet ik me eigenlijk richten? Tot hem? Tot mijn vrouw Lina? Hij zal mijn notities toch niet aan haar laten zien? Op mijn twijfels reageerde hij met: ‘Richt u maar tot uzelf.’ Ik heb dus een lederen notitieblokje gekocht en heb me achter mijn bureau gezet om een dagboek te schrijven, maar ik kan me niet onttrekken aan het vreemde gevoel dat ik nog voor iemand anders schrijf – maar voor wie dan?  22 augustus  Laat me mijn eerste d...
Translated from SL to NL by Staša Pavlović
Written in SL by Mirt Komel

Een paar maanden later

12 augustus  ‘Mohammad, wees over een kwartier bij de telefoon. Ik denk dat ik haar gevonden heb!’     Ik spring uit mijn bed, doe verstrooid en zo vlug als ik kan mijn kleren aan en loop het hostel uit. Snel. Alsof het iets uitmaakt of ik nu vijf minuten vroeger of later aankom. Ik ren bijna de berg af, richting de haven, ergens tussen de joodse wijk Hardara Carmel en de voormalige Palestijnse wijk Wadi Salib. Toch hoor ik een zaag, waarmee wellicht ijzer gezaagd wordt, en ook kippen en hanen. Merkwaardig. De geur van een boerderij in het midden van de stad, die er alles aan doet om de geschi...
Translated from SL to NL by Staša Pavlović
Written in SL by Andraž Rožman

Ik deel de lucht met de vogels

Soms wordt het echt ondraaglijk. Ze smakken zo luid dat ik er wakker van werd. Daarnaast kibbelen ze over wie de lekkerste hap gaat krijgen, dus terug in slaap vallen kan ik ook niet. Ik hoor alles, hoewel de ramen dubbel glas hebben en goed sluiten. De ene wil een pompoenpit, de andere lijnzaad, want die zijn zo knapperig, de jongsten grijpen naar broodkruimels, de vrouwtjes hebben geen zin in een vetbol. Wie had ooit gedacht dat zanglijsters, roodborstjes, pimpelmeesjes en groenvinken niet alles wat hun snavels tegenkomen in hun buikjes willen proppen. Die bewoners van ons park zijn behoorli...
Translated from SL to NL by Staša Pavlović
Written in SL by Agata Tomažič

Very Important Person

Ik staarde weer de hele dag… naar de lichtgevende cijfers boven de lift. 8… 7… 6… 5… 4… 3… 2… 1… ‘Goedendag, mijnheer Seljak.’ Ik zeg hem altijd gedag, want ik doe mijn werk professioneel. Hij beantwoordt mijn groet met zwijgen, ook hij gedraagt zich professioneel. Als ik geluk heb, licht in zijn stenen gezicht een rimpeltje op. Als hij een goede dag heeft, fronst hij zijn rechter wenkbrauw, wat betekent: ‘Ik weet dat je er bent, maar mijn gedachten zijn die van een directeur.’ Ik heb al zo vaak besloten dat ik hem met rust ga laten. Dat ik zijn negeren met negeren zou beantwoorden. Maar mijn...
Translated from SL to NL by Staša Pavlović
Written in SL by Andraž Rožman
More in NL

Eenrichtingsverkeer

Ik ben het kaartje vergeten op de post te doen, bedacht ik terwijl ik een zwartblauwe smurrie uitbraakte in het struikgewas naast de concerttent. Ik bedankte het onbekende meisje dat mijn staart vasthield, in een Portugees dat duizendmaal vlotter klonk dan toen ik nuchter was. Ze vroeg of ik het verder zou redden. Ik stak mijn duim omhoog. Niet veel later hing ik opnieuw in de struiken. Lissabon was het onvermijdelijke eindpunt van een onoverwinnelijke zomer, waarin ik van het ene festival naar het andere hopte. Ik was niet meer thuis geweest sinds mijn moeder mijn broers en mij had weggestuur...
Written in NL by Carmien Michels

24

Deze tekst bestaat uit hoofdstuk 17 en 18 van 24, uitgegeven door Partizanska knjiga in 2018. 22.12.2014 Diario de Vida  Het onwerkelijke karakter van Plaza de España wordt veroorzaakt doordat deze de grandeur weerspiegelt van een vroegere beschaving die in de moderne tijd zijn betekenis heeft verloren. Wat moet een koloniale grootmacht met zo’n groot plein, pompeus gerangschikt op verschillende Spaanse provincies en ingericht voor ceremonies uit het verleden? Koetsen reden rondjes om de fontein, een goedkope manier voor toeristen om zich even van adel te wanen. Gelukkig zijn er hier tenmin...
Translated from SR to NL by Pavle Trkulja
Written in SR by Marija Pavlović

Een wildvreemde stad

Een wildvreemde stad Amsterdam was tegen het vallen van de herfst kleurig en grillig. Zon en regen wisselden elkaar af als de weesgegroetjes op een rozenkrans. Tijdens een felle hoosbui stond ik onder een brug en wachtte tot de regen stopte. Ik had een fietstochtje in de omgeving van Amsterdam gepland. Ik wilde de beroemde polders zien, de door slootjes doorkruiste diepgroene weilanden met dominante windmolens die hun wieken uitstrekken als vogelverschrikkers. Het zou mijn eerste uitje worden in een nieuwe stad. De eerste ervaring waarmee min of meer het begin werd ingeluid van de vriendschap...
Translated from CZ to NL by Annette Manni
Written in CZ by Anna Háblová

Van gedachten veranderen

Maixa raadt me aan om duidelijk te articuleren, maar zonder Britse-kostschoolaccent, om niet te lang bij het theoretisch kader te blijven hangen, om te controleren of de apparatuur werkt voordat ik aan mijn verdediging begin, om me bescheiden op te stellen, om aantekeningen te maken van de vragen en opmerkingen van de commissieleden en om ze uit te nodigen om een hapje te gaan eten in een café. June vindt een café wel erg armoedig en suggereert catering op de faculteit, een citaat van Weber, een half bromazepammetje bij het ontbijt en een ritje in haar auto naar Gasteiz. Ik ga in op het citaat...
Translated from ES to NL by Joep Harmsen
Written in ES by Aixa De la Cruz Regúlez

Om je maar niet te zien

Je weet al dat ik de kinderen heb meegenomen, hun kleren, toilettas, kleine  porties biologisch eten verdeeld over vershoudbakjes in schreeuwerige  Benettonkleuren, hun boeken heb ik ook mee omdat ik Rogério ’s avonds  alleen in slaap krijg door hem voor te lezen, en zoals zo vaak schrikt hij dan  uren later wakker uit een nachtmerrie die zijn adamsappel verdrukt en  neem ik hem in mijn armen zoals ik jou in mijn armen nam, Marta, toen  we samen zo’n perfect nestje vormden dat we van boven gezien makkelijk  kon worden verward met die zwart-witte, Chinese symbolen waarin de on sterfelijkheid en...
Translated from PT to NL by Anne Lopes Michielsen
Written in PT by Valério Romão

Schreeuwen als nooit tevoren

28 november 2020, een maand nadat het gepolitiseerde Constitutionele Hof abortus in Polen heeft verboden, schreef Magda Dropek, een van de organisatrices van de vrouwenprotesten in Krakau, op Facebook: ‘Gedurende de paar jaar dat ik acties op straat ondersteunde, wist ik één ding zeker: ik kan niet schreeuwen, scanderen, ik ben te chaotisch om doeltreffend en logisch te spreken, en daarom was ik altijd beter in het overbrengen van gedachten op papier/beeld, in schrijven, in stemloze communicatie. Tja, en mijn stem, ik heb een hekel aan mijn stem. ‘De laatste weken schreeuw ik als nooit tevore...
Translated from PL to NL by Charlotte Pothuizen
Written in PL by Aleksandra Lipczak