View Colofon
Original text "S pticami si delim nebo" written in SL by Agata Tomažič,
Other translations
Editor

Marta Pustuła

Published in edition #2 2019-2023

Niebo dzielę z ptakami

Translated from SL to PL by Joanna Borowy
Written in SL by Agata Tomažič

Czasami naprawdę nie da się wytrzymać. Są tak głośne, że mnie budzą. Poza tym kłócą się o to, kto dostanie najsmaczniejszy kąsek, więc nie mogę spać. Wszystko słyszę, choć okna mają podwójną szybę i ramy są dobrze uszczelnione. Ten chce nasion dyni, tamten siemienia lnianego, co tak przyjemnie chrupie, najmłodsze zabiegają o pokruszony chleb, samiczki za żadne skarby nie spróbują kuli ze smalcu. Kto by pomyślał, że drozdy, rudziki, sikorki i dzwońce nie zamierzają pakować do swojego brzucha wszystkiego, co wpadnie im pod dziób. Mieszkańcy naszego parku są bardzo wybredni. No kto by pomyślał… wiem. Ale kiedy już masz tego świadomość, nie możesz zamykać na to uszu. Ani zapomnieć, uwierz mi.
      Zaczęło się od lekcji przyrody. W szkole podstawowej nauczycielka wyjaśniła nam, że naukowcy podzielili ptaki na kilka podgatunków, między innymi na ptaki śpiewające, które zachwycają nas przyjemną barwą głosu. Potem mieliśmy Dzień Ziemi, więc wpuścili nas do lasu w pobliżu szkoły, gdzie obserwowaliśmy zwierzęta leśne. Dali nam kartki, na których musieliśmy narysować i napisać to, co widzieliśmy i słyszeliśmy. Koledzy z klasy zagubili się w zaroślach, skąd wracali z nieporadnymi rysunkami nagich ślimaków, wiewiórek, srok, sikorek i od czasu do czasu jakiejś gąsienicy. Najwięcej emocji wzbudziła koleżanka, która naszkicowała ni mniej, ni więcej tylko dzika. Później okazało się, że usłyszała chrząkanie francuskiego buldoga, którego ktoś wziął do lasu na spacer, a ona uciekła w panice, sądząc, że o włos uniknęła spotkania z dziką świnią. Z tego powodu nauczycielka obniżyła jej ocenę, a to wywołało niemałe poruszenie. Jednak nie tak duże jak ja i moja karta pracy.
      Nauczycielka początkowo nie chciała mi wystawić oceny. Po godzinie skinęła na mnie, żebym podeszła do jej biurka, delikatnie chwyciła mnie za rękę i powiedziała spokojnym głosem, żeby moi rodzice przyszli do szkoły. Chociaż nie byłam wzorową uczennicą, zrobiło mi się przykro. Według mnie bardzo się starałam, więc do oczu napłynęły mi łzy. Chciała mnie pocieszyć i przytulić, ale ja odsunęłam się urażona. W końcu wręczyła mi kartę pracy, na której napisała jeden duży czerwony znak zapytania. Wtedy po prostu wybuchłam niepowstrzymywanym płaczem! Jednym czerwonym gryzmołem przekreśliła całe moje odkrycie naukowe, wszystkie – hmm, transkrypcje rozmów, które wyłapały moje uszy z gałęzi wysokich drzew. Różnica między moimi zapiskami a pracami kolegów z klasy była taka, że kiedy oni zobaczyli dzięcioła, narysowali jakiegoś ptaka, który obrabia pień dziobem, poniżej zaś napisali: „Stuk, puk, puk”. Ja też narysowałam dzięcioła, jednak poniżej napisałam coś w stylu „Kurwa, ile czasu muszę tak walić, zanim dostanę się do tego kornika, cholera, jestem taki głodny, a tu nic”. Zapisałam to, co usłyszałam. Nawet jeśli nie zrozumiałam, o co w tym wszystkim chodzi: „Uch, niech ktoś przyjdzie i mnie zapłodni”, wydobywało się z dzioba samiczki kosa. Samiec synogarlicy, którego krzyk godowy nieświadomie usłyszałam, mówił coś innego: „Gdzie jest jakaś słodka ptaszyna, którą mogę przelecieć?”.
      Rodzice, mimo że do tej pory nie byli dla mnie zbyt surowi, no bo to psycholodzy, tym razem wpadli w złość. Tak naprawdę to nie jest odpowiednie słowo: zaczęli się wobec mnie zachowywać ostrożnie, rozmawiali ze mną szeptem, a za namową babci zapisali mnie na lekcje gry na pianinie i kurs tańca nowoczesnego. Szczerze nienawidziłam obu tych zajęć, ale wtorkowe i czwartkowe popołudnia były teraz dla mnie okazją do samotnej przechadzki przez miasto i przez te kilka minut przed przyjazdem autobusu, którym wracałam do domu, mogłam słuchać wesołych rozmów gołębi miejskich. W ciepłe dni, jak w ekstazie, dreptałam wokół fontanny i obserwowałam, jak wirują w płytkiej wodzie. Pryskały wodą i żartowały, niektóre też uciekały się do szorstkich słów, choć nigdy obraźliwych. Co bym dała, aby móc się do nich przyłączyć! Może one też wiedziały, co chodzi mi po głowie, bo cudem pozwalały mi się do siebie zbliżać. Nigdy się nie zdarzyło, żeby któryś odleciał przestraszony.
      Jeśli widok dziecka, które pozwala, żeby gołębie w miejskiej fontannie chlapały go wodą, wydaje się uroczym, niemal pocztówkowym obrazkiem, to już dorastającej dziewczynie, która zamiast korzystać z uciech młodości, spędza na wycieczce czas z mewami, bezwzględni rówieśnicy szybko przypiszą odpowiednią etykietkę. W ostatniej klasie liceum byłam gotowa uwierzyć w te ich wyzwiska, ale miałam to gdzieś. Co z tego, że jestem dziwakiem, powiedziałam sobie wczesnym rankiem przed wschodem słońca, stojąc na hiszpańskim wybrzeżu i wpatrując się w stado mew latających wokół łodzi rybackiej. Nie było mi obojętne, że moim kolegom z klasy, którzy w tanich pokojach hotelowych zapadali właśnie w alkoholowy sen, wcale mnie nie brakowało. Wytężałam uszy i chłonęłam oczami nieskończony błękit nieba. Nagle świecąca kula przebiła się przez taflę morza, a ja w tej wzniosłej chwili złożyłam dłonie i z mojego gardła wydobył się prawdziwy, najprawdziwszy krzyk mewy. Stojący na molo i łatający sieci starzec, którego w mroku poranka nawet nie zauważyłam, aż się wzdrygnął.
      W międzyczasie rodzice już porzucili nadzieję, że córka pójdzie ich śladem i zdecyduje się na studia humanistyczne – było więcej niż pewne, że ludzie – ani mężczyźni, ani kobiety – nie budzą we mnie zainteresowania. Moja matka zabiegała więc dyskretnie, abym, pomimo moich słabych ocen z nauk ścisłych, dostała się na biologię.
      Moje naiwne przypuszczenie, że bezlitosny los pozwoli na uniwersytecie spotkać w końcu pokrewną duszę, po kilku pierwszych wykładach okazało się daremne. Koledzy i profesorowie dali się poznać jako sfora nieczułych, bezdusznych ludzi, których bardziej interesowały cechy morfologiczne i anatomiczne bezkręgowców, równoważniki energetyczne i współczynniki oddechowe, a nigdy nie zadawali sobie pytania, co zwierzęta poddane badaniu – i to nie tylko na papierze – myślą. Dlatego większość szczęśliwych godzin spędziłam nie na wykładach i ćwiczeniach, ale na żwirowym parkingu przed szkołą. W pobliskich drzewach osiedliła się liczna kolonia wron siwych. Inteligentne ptaki były znudzone rutyną dnia codziennego, podobnie jak inne istoty rozumne, dlatego wymyśliły dość skomplikowaną grę, w której kluczowe stały się tablice rejestracyjne nadjeżdżających pojazdów. Oczywiście, bardzo szybko zdałam sobie sprawę, o co w tym chodzi, słyszałam ich spory i wzajemne oskarżenia o oszustwo i błędne sumowanie. Istotą gry było obstawianie: obstawiało się sumę cyfr na tablicach rejestracyjnych samochodów wjeżdżających na parking, co zależało również od godziny i dnia tygodnia, krótko mówiąc było to dość skomplikowane i przyznaję, że trochę już zapomniałam, bo niestety nie jestem tak mądra jak one.
      Wrony siwe witały każdy nowy pojazd odgłosami, które moi koledzy i wszyscy ludzie interpretowali jako wrzaski namolnych ptaków, a ja wiedziałam, że cieszyły się z tej czy innej liczby, pocieszały uczestnika gry, któremu nie poszło zbyt dobrze, a te bardziej aroganckie i zarozumiałe, często zuchwale, świętowały przewidywane zwycięstwo. Słuchanie ich było przyjemnością, a ja dałabym wszystko, aby móc się z nimi bawić. Przez wiele godzin tęsknie spoglądałam w górę i obserwowałam, jak skaczą z jednej gałęzi na drugą w koronie topoli, i słuchałam ich. Co dziwne, nigdy nie usłyszałam ani słowa o sobie, mimo że wrony nie szczędziły kąśliwych uwag moim kolegom. Ci także grali w swoją grę: opierali się na oknach sali wykładowej, obserwowali mnie i rywalizowali, kto wymyśli bardziej upokarzające określenie tego, co robiłam.
      Przez cztery lata nie znaleźliśmy wspólnego języka i odczułam ulgę, gdy zdałam wszystkie egzaminy i pozostało mi tylko napisanie pracy dyplomowej. Moim promotorem został profesor etologii, a roboczy tytuł mojej pracy brzmiał: Wpływ zmian klimatu, zwłaszcza suszenia mokradeł, na śpiew błotniaka zbożowego, kulika wielkiego i pokląskwy. Wszystkie te gatunki ptaków żyją na Lublańskich Bagnach, więc spędziłam półtora roku na łąkach zalewowych, czy była pogoda, czy nie. Wiosną czekałam na świt, drżąc i obserwując mgły unoszące się nad torfowiskiem, a latem z ulgą wpatrywałam się w świecący krąg, który zatapiał się gdzieś za górą Krim i pozostawiał scenę dla ptaków, które najchętniej śpiewają przed wschodem lub zachodem słońca. W jednej z ambon myśliwskich urządziłam wygodne laboratorium i, za zgodą członków koła łowieckiego, zostawiłam tam sprzęt roboczy: wykrywacz dźwięku, przenośny teleskop, zestaw słuchawkowy i gwizdek.
      Był koniec sierpnia. W powietrzu czuło się nadchodzącą burzę. Ubranie lepiło się do skóry. Odganiałam irytujące bąki i komary. Było tak duszno, że ptaki zamilkły. Potem zbliżyło się stado jaskółek. Rozsiadły się na przewodach linii elektroenergetycznej i podekscytowane szczebiotały, kiedy jutro rano ruszą w drogę. Ćwierkały o jeziorach i rzekach, nad którymi przelecą, o niezmierzonym błękicie i o tym, że nie będą mogły przez długie godziny odpocząć, złożyć skrzydeł. Przywoływały wspomnienia bujnych zielonych pól, gdzie zimowały w poprzednich latach i które znów miały, prawdopodobnie, przywitać je bogactwem pokarmu i łagodnym ciepłem.
      Wiedziałam: teraz albo nigdy. Ściągnęłam słuchawki. Myślałam o ukończeniu szkoły. Myślałam o uczelnianych dyplomach, profesorach i kolegach, o matce i ojcu, w rzeczywistości jednak nie mogłam wskazać ani jednej osoby, której by mnie brakowało, gdybym odeszła. A jeśli dołączę do stada i z nim odlecę? Dlaczego nie? Wspięłam się na poręcz ambony, zaczęłam trzepotać rękami i wykrzyczałam jaskółcze pozdrowienie. Po czym skoczyłam.
      Późno w nocy znalazł mnie myśliwy. Powiedziano mi, że przez telefon komórkowy wezwał pogotowie, które zabrało mnie do szpitala. Potrzebne były dwa tygodnie, aby wyleczyć wszystkie urazy, których nawet nie umiem wyliczyć. Doznałam między innymi wstrząsu mózgu, a moja matka, która często mnie odwiedzała, wyraziła nadzieję, że ten upadek wybił mi z głowy wszelkie głupoty, takie jak podsłuchiwanie ptaków. Dokładnie tak powiedziała. Z jej słów wywnioskowałam, że nie chce, abym kontynuowała badania naukowe, a ponadto, że to dla niej wstyd. Postanowiłam być jej posłuszna, więc zgodziłam się także na leczenie.
      Przeniosłam się z jednego szpitala, oddziału urazowego Centrum Klinicznego w Lublanie, do drugiego, pięknego zamku w miejscowości Begunje, w Górnej Krainie. Wnętrza są tu bardzo ładnie urządzone, mam swój własny pokój i nie mogę na nic narzekać. Lekarza, z którym często rozmawiam, oczywiście nie o ptakach, może wkrótce poproszę, żeby pozwolił mi wziąć urządzenia zostawione w ambonie na Lublańskich Bagnach. Chciałabym kontynuować obserwacje, ale moja mama nie może się o tym dowiedzieć. Nie ma tu pokląskw, kulików wielkich ani błotniaków zbożowych, jest za to wiele innych ptaków, które są równie szczebiotliwe. Rodzina drozdów śpiewaków zamieszkująca domek dla ptaków w naszym parku jest niesamowicie zabawna. Mogłabym ich słuchać godzinami, a czasem ich pomysły rozbawiają mnie do łez. Najbardziej lubię samczyka, który wykluł się w zeszłym roku. Nie przypominam sobie dnia, w którym bym go nie widziała albo nie słyszała. Jest niesamowicie dowcipny i w specjalnym zeszycie zapisuję sobie po lewej stronie jego wypowiedzi, a po prawej moje repliki. Wiem, że mnie nie rozumie, ale w głębi duszy chciałabym mu kiedyś poczytać mój tajny dziennik.

More by Joanna Borowy

Trzmieli Żleb, czyli co wydarzyło się we wsi Strmčnik podczas tygodniowego turnusu narciarskiego

Dzień zero       Znów niemal automatycznie skierował palce w stronę telefonu komórkowego, który położył obok talerza z zupą. Nie żeby spodziewał się czegoś ekscytującego na ekranie, po prostu nawyk był silniejszy… Wolał odinstalowywać aplikację randkową za każdym razem, gdy wracał do domu na kilka dni. I wciąż nie było dla niego całkiem jasne, czy robił to dla siebie i swojej rodziny – ponieważ nie chciał wprawiać ich w zakłopotanie – czy też czynił tak, aby uchronić się przed dyskomfortem innego rodzaju. Nie życzył sobie oglądać wśród użytkowników aplikacji śmiesznych przezwisk i żałosnych, ...
Translated from SL to PL by Joanna Borowy
Written in SL by Agata Tomažič

O rumakach i demonach

      Wczorajszy dzień pamiętam, jakby to było wczoraj. W Brukseli wsiadłem do pociągu do Hagi (a w zasadzie do dwóch pociągów, gdyż miałem przesiadkę) tylko po to, żeby zobaczyć jeden konkretny obraz.       Opętał mnie demon obsesyjnego pragnienia, więc po prostu musiałem pojechać.       Podróż odbiegała jednak znacznie od tego, jak ją sobie wyobrażałem – jako miłą, odprężającą wycieczkę do Holandii – co uświadomiłem sobie prawie natychmiast po opuszczeniu hotelu, zostawiając wszystko i wszystkich za sobą.       Na brukselskim Gare du Nord prawie wsiadłem do złego pociągu, ponieważ patrzyłem ...
Translated from SL to PL by Joanna Borowy
Written in SL by Mirt Komel

Dziennik

21 sierpnia Nazywam się Erik Tlomm, a to jest mój pamiętnik. Pisanie polecił mi psychiatra, być może w celu szybszego powrotu do zdrowia. Ale dla kogo mam właściwie pisać? Dla niego? Dla żony Linii? Chyba nie ośmieliłby się pokazać jej moich zapisków. Na moje wątpliwości odpowiedział: „Niech pan pisze dla siebie”. Kupiłem więc skórzany kajet i znalazłem się tutaj, przy biurku, pisząc pamiętnik dla siebie, i nie mogę pozbyć się dziwnego uczucia, że ​​piszę też dla kogoś innego – ale dla kogo? 22 sierpnia Chciałbym wyjaśnić swój pierwszy wpis do pamiętnika (komu? sobie? jemu? tobie?): przeżył...
Translated from SL to PL by Joanna Borowy
Written in SL by Mirt Komel

Kilka miesięcy później

12 sierpnia „Mohammad, bądź przy telefonie za pół godziny. Myślę, że go znalazłem!” Podnoszę się z łóżka, cały roztrzęsiony ubieram się jak najszybciej i wychodzę z hostelu. Szybko. Jakby miało znaczenie, że dotrę do domu pięć minut wcześniej lub później. Prawie zbiegam po zboczu w dół portu, gdzieś pomiędzy żydowską dzielnicą Hardara Carmel a niegdyś palestyńską Wadi Salib. Wciąż jednak słyszę piłę, tnącą najprawdopodobniej żelazo, oraz odgłosy kur i kogutów. Niezwykłe. Zapach wsi w środku miasta, które chce wymazać historię i być nowoczesne. Jakbym cofnął się do 1948 roku, kiedy z tego wzg...
Translated from SL to PL by Joanna Borowy
Written in SL by Andraž Rožman

Very Important Person

Znów cały dzień wgapiałem się w błyszczące cyfry nad windą. 8… 7… 6… 5… 4… 3… 2… 1…       – Dzień dobry, panie Seljak.       Zawsze go witam, wszak wykonuję swoją pracę profesjonalnie. Odpowiada mi milczeniem, on też jest profesjonalistą. Kiedy mam szczęście, na jego kamiennej twarzy pojawia się zmarszczka. Jeśli ma dobry dzień, unosi prawą brew, jakby chciał mi powiedzieć: „Wiem, że tu jesteś, ale ja działam po dyrektorsku”.       Ileż to razy mówiłem sobie, że zostawię go w spokoju. Że na ignorowanie odpowiem ignorowaniem. Ale moja mama nauczyła mnie, że wobec ludzi w garniturach i krawatach...
Translated from SL to PL by Joanna Borowy
Written in SL by Andraž Rožman
More in PL

Zmiana zdania

Maixa radzi, żebym wymawiała wyraźnie wszystkie sylaby, nie siliła się na londyński akcent, nie zatrzymywała się za długo przy części teoretycznej, sprawdziła przed rozpoczęciem obrony sprzęt komputerowy, była korna, zapisała sobie pytania i sugestie komisji i zaprosiła ich na obiad w restauracji z zamkniętym menu. June uważa, że pomysł z restauracją jest do bani i sugeruje catering na wydziale, cytat Webera, połówkę valium do śniadania i podwózkę do Gasteiz. Przystaję na bibliografię i transport. Ruszamy z Bilbao z moją mamą, kuzynką i chłopakiem, ściśnięci na tylnym siedzeniu, z migocącą la...
Translated from ES to PL by Katarzyna Górska
Written in ES by Aixa De la Cruz Regúlez

Tapioka

Pomruk silnika należącej do stowarzyszenia furgonetki obwieścił, że nadeszła pora obiadu. Słońce prażyło tak mocno, że aż nie dało się go zobaczyć. Starzec stał pod figowcem w brudnej, rozchełstanej koszuli, a na ustach, w których trzymał papierosa, malował się ironiczny uśmiech. Przyglądał się, jak Brazylijka – dwie wielkie mokre plamy pod pachami uniformu i równie przepocone plecy – wysiada z pojazdu, bierze siatkę z jedzeniem i idzie do służącej za kuchnię przybudówki, gdzie przeważnie przesiadywał. – Panie João! Panie João! Uśmiech uwydatnił na twarzy wszystkie zmarszczki, z których spły...
Translated from PT to PL by Gabriel Borowski
Written in PT by Daniela Costa

Zawsze mieszkałyśmy w tej wiosce

Zmieniłyśmy skórę. To właśnie mówię sobie przed lustrem z tafli wody oferowanym nam przez kamienny żłób. We wsi nie ma już krów, dlatego to karmidło jest nasze, jak niemal wszystko, co nas otacza. Nasze i nikogo więcej. Spuścizna tych, które bytują i się buntują. Moja córka, z resztkami błota i suchymi liśćmi we włosach, wczepia się w moje ciało jak zwierzątko. Wózka nie używamy już od dawna – na wyboistych drogach jest bezużyteczny – a moje mięśnie dostosowały się do niej, do jej wagi i kształtów, nabierając nowych form, atletycznych, niewyobrażalnych. Nie jestem już szczupłą kobietą. Jestem ...
Translated from ES to PL by Katarzyna Górska
Written in ES by Aixa De la Cruz Regúlez

Osad z kamienia

Bo widzisz, chwilę to trwa, zanim taka słuchawka prysznicowa weźmie i zarośnie kamieniem. Teraz, gdy z wężem wokół szyi zwisam w połowie na korytarzu, a w połowie na schodach, myślę sobie: jakby te moje ziomki raz zobaczyły łazienkę, to by się mogły domyślić. Gdyby jeden jedyny raz weszli na górę, jak zrobiła to Emma tamtego popołudnia. Obejrzeliby sobie słuchawkę prysznicową, odkręcili i zakręcili kran, spojrzeli na wapienny osad pokrywający ścianę kabiny, zauważyli w umywalce moje pospiesznie zgolone włosy i zaraz by wiedzieli: z tym gościem jest coś nie halo, musimy go ratować. Łazienka prz...
Translated from NL to PL by Olga Niziołek
Written in NL by Lisa Weeda

Ewolucja trzonowca

Jeszcze 47 nocy Asystent stomatologiczny wyciąga z moich ust hak. – Widzisz? – pyta niemal z dumą. Hak jest pokryty warstewką szarawej śliny. – To z kieszonki. Dziwne słowo na szczelinę między moim dziąsłem a tylnym zębem. „Kieszonka” brzmi pojemnie, jakby można było włożyć do niej klucze, a może nawet żel do rąk czy telefon. Jedyne, co znajduje się w mojej kieszonce, to przeżute resztki jedzenia sprzed miesięcy. Niewiele później zjawia się dentysta, wskazuje na ekranie komputera moją żuchwę. Dolny prawy ząb mądrości wyrósł w poprzek, jego korzenie sterczą do tyłu, a góra napiera na tyl...
Translated from NL to PL by Olga Niziołek
Written in NL by Alma Mathijsen

Dziennik

21 sierpnia Nazywam się Erik Tlomm, a to jest mój pamiętnik. Pisanie polecił mi psychiatra, być może w celu szybszego powrotu do zdrowia. Ale dla kogo mam właściwie pisać? Dla niego? Dla żony Linii? Chyba nie ośmieliłby się pokazać jej moich zapisków. Na moje wątpliwości odpowiedział: „Niech pan pisze dla siebie”. Kupiłem więc skórzany kajet i znalazłem się tutaj, przy biurku, pisząc pamiętnik dla siebie, i nie mogę pozbyć się dziwnego uczucia, że ​​piszę też dla kogoś innego – ale dla kogo? 22 sierpnia Chciałbym wyjaśnić swój pierwszy wpis do pamiętnika (komu? sobie? jemu? tobie?): przeżył...
Translated from SL to PL by Joanna Borowy
Written in SL by Mirt Komel